सोलापूर – पुणे येथे मिथेनॉल मिश्रित विषारी मद्यप्राशनामुळे झालेल्या गंभीर घटनेच्या पार्श्वभूमीवर सोलापूर जिल्ह्यात अवैध मद्य निर्मिती, गावठी दारू विक्री तसेच मिथेनॉलसारख्या विषारी रसायनांच्या गैरवापराविरुद्ध राज्य उत्पादन शुल्क विभागामार्फत विशेष प्रतिबंधात्मक मोहीम राबवण्यात येत आहे. या संदर्भात जिल्हाधिकारी एस. कार्तीकेयन यांनी जिल्ह्यातील सर्व यंत्रणांनी संयुक्त व प्राधान्यक्रमाने कारवाई करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
मिथेनॉल हे रसायन इथेनॉलशी साधर्म्य दाखवत असले तरी अत्यंत विषारी असून सेवनामुळे कायमस्वरूपी अंधत्व, कोमामध्ये जाणे, मूत्रपिंड निकामी होणे व मृत्यूदेखील संभवतो, असा इशारा प्रशासनाकडून देण्यात आला आहे. त्यामुळे नागरिकांनी अवैध मद्य, रसायनयुक्त दारू तसेच ढाबे, टपऱ्या किंवा विनापरवाना विक्री करणाऱ्या ठिकाणांवरील मद्याच्या आमिषाला बळी पडू नये, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
जिल्हाधिकारी यांच्या निर्देशांनुसार सोलापूर महानगरपालिका, सर्व नगरपरिषद व नगरपंचायतींमार्फत घंटागाड्यांच्या माध्यमातून ध्वनीफीत प्रसारित करून विषारी मद्याचे दुष्परिणाम व अवैध मद्यनिर्मितीबाबत जनजागृती करण्यात येत आहे. शहरासह ग्रामीण भागातही नागरिकांना सतर्कतेचे आवाहन करण्यात येत आहे.
अवैध हातभट्टी निर्मिती व विक्री केंद्रांना पुरविण्यात येणाऱ्या अधिकृत किंवा अनधिकृत वीजजोडण्या तातडीने खंडित करण्यासाठी विशेष मोहीम राबवण्याचे निर्देश महावितरणला देण्यात आले आहेत. राज्य उत्पादन शुल्क विभागाच्या समन्वयाने संयुक्त कारवाई करून अवैध वीजपुरवठा कायमस्वूपी बंद करण्यावर भर देण्यात येणार असल्याचे सांगण्यात आले.
मिथेनॉल विषय अन्न व औषध प्रशासनाच्या अखत्यारित असल्याने मिथेनॉलचे उत्पादन, खरेदी, विक्री, साठवणूक व वितरण करणाऱ्या आस्थापनांची माहिती संकलित करून त्यावर विशेष देखरेख ठेवण्यात येत असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले. संशयास्पद व्यवहार किंवा बेकायदेशीर वापर आढळल्यास संबंधितांवर फौजदारी कारवाई करण्याचा इशारा दिला आहे.
दरम्यान, जिल्ह्यातील हातभट्ट्यांमध्ये निकृष्ट दर्जाचा काळा गूळ व इंधनासाठी मोठ्या प्रमाणात लाकडाचा वापर होत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. त्यामुळे गूळ खरेदी करणाऱ्यांच्या व्यवहारांची पडताळणी करण्याचे निर्देश देण्यात आले असून अवैध मद्यनिर्मितीसाठी वापर होणार नाही यासाठी दक्षता घेण्याची जबाबदारी संबंधितांवर सोपवण्यात आली आहे.
पोलीस विभाग व राज्य उत्पादन शुल्क विभागामार्फत संपूर्ण जिल्ह्यात संयुक्त धडक कारवाया सुरू असून त्या अधिक तीव्र करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. महाराष्ट्र दारुबंदी अधिनियम, 1949 मधील कलम 133 व 134 नुसार अवैध मद्यनिर्मिती व विक्री रोखण्यासाठी सर्व संबंधित विभाग, स्थानिक स्वराज्य संस्था, महसूल अधिकारी, पोलीस पाटील, ग्रामसेवक, तलाठी व इतर शासकीय कर्मचाऱ्यांनी आवश्यक सहकार्य करणे बंधनकारक असल्याचे जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितले. या कामात निष्काळजीपणा आढळल्यास शिस्तभंगाची कारवाई करण्यात येईल, असा इशाराही देण्यात आला आहे.
दिनांक 2 जून 2026 रोजी झालेल्या बैठकीतील निर्देशानुसार आज भाग्यश्री जाधव, अधीक्षक, राज्य उत्पादन शुल्क, सोलापूर कार्यालयात दक्षिण व उत्तर सोलापूर तालुक्यातील सरपंच, ग्रामसेवक, तलाठी व पोलीस पाटील यांची बैठक घेण्यात आली. यावेळी गावपातळीवर हातभट्टी दारू निर्मिती, साठवणूक, वाहतूक व विक्रीबाबतची माहिती तात्काळ प्रशासनाला देण्याचे आवाहन करण्यात आले.*
राज्य उत्पादन शुल्क विभागाने दिनांक 29 मे 2026 ते 2 जून 2026 या कालावधीत अवैध हातभट्टी दारू निर्मिती व विक्रीविरोधात विशेष मोहीम राबवून 46 हजार 275 लिटर रसायन, 3 हजार 717 लिटर हातभट्टी दारू, 54.75 बल्क लिटर देशी दारू व 125 बल्क लिटर ताडी जप्त केली. या कारवाईत 72 गुन्हे नोंदवून 58 जणांविरुद्ध कारवाई करण्यात आली असून 3 वाहनांसह सुमारे 24 लाख 72 हजार 120 रुपयांचा मुद्देमाल जप्त करण्यात आला आहे.
अवैध मद्यनिर्मिती, विक्री किंवा विषारी रसायनांच्या गैरवापराबाबत कोणतीही माहिती नागरिकांनी तात्काळ राज्य उत्पादन शुल्क विभाग अथवा पोलीस विभागास द्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे. माहिती देणाऱ्याची ओळख गोपनीय ठेवण्यात येईल. नागरिकांच्या जीविताशी संबंधित अशा गुन्ह्यांविरुद्ध शून्य सहनशीलतेचे धोरण अवलंबिण्यात येणार असल्याचे जिल्हाधिकारी एस. कार्तीकेयन यांनी सांगितले आहे.